Opgegroeid met een narcistische vader

Het woord is van anderen. Wat je meemaakte is van jou.

Is het nu niet veilig, of wordt het te veel? Kijk dan eerst op de pagina Veiligheid.

Misschien herken je dit

Mensen die zo opgroeiden, herkennen vaak een paar van deze zinnen. Lees ze rustig. Er is geen aantal dat iets betekent.

Dit zijn geen criteria. Het zijn zinnen die mensen herkennen, of niet. Wat je herkent, zegt iets over wat jij hebt meegemaakt. Het zegt niets over wie hij is.

Het woord, en waarom het er niet om gaat

Narcistisch is een woord dat je waarschijnlijk niet zelf hebt bedacht. Iemand zei het, of je las het, en het paste op meer dan je verwachtte.

Als diagnose is het zeldzaam, en niemand kan die stellen over iemand die er niet bij zit. Ook een therapeut niet, ook jij niet. Wat mensen met dat woord bedoelen, is meestal een patroon: weinig ruimte voor wat jij voelde, veel voor wat hij vond. Regels die voor hem niet golden. Jouw leven als bewijs van het zijne.

Dat patroon heeft gevolgen, met of zonder etiket. Daar gaat deze pagina over. Niet over wat hij is, maar over wat het met jou deed.

Wat er gebeurt als je zo opgroeit

Je leerde aanvoelen in plaats van voelen

Als zijn stemming bepaalde hoe de avond ging, werd aanvoelen een overlevingsvaardigheid. Je hoorde aan de voordeur al hoe laat het was. Je maakte je klein voordat iemand dat vroeg.

Wat daarbij inschoot, was het omgekeerde: weten wat jij zelf voelde. Als jouw gevoel steeds zwak, onzinnig of ongepast was, leer je het wegdrukken voordat je het kent. Veel mensen merken pas als volwassene dat ze elke kamer kunnen lezen, en zichzelf niet.

Je hield rekening met hem, hij niet met jou

Misschien door zijn buien op te vangen voordat ze uitbraken. Misschien door hem nooit teleur te stellen, nooit tegen te spreken, nooit te veel te zijn.

Kinderen die zo opgroeien, worden er vaak goed in. Ze zien spanning voordat die er is, ze weten wat er gezegd moet worden, ze houden de vrede. Dat is echt een vaardigheid, en hij heeft een prijs: er was niemand die de vrede voor jou hield.

Jij was een verlengstuk

Jouw cijfers, jouw sport, jouw keuzes: ze zeiden iets over hem. Als het goed ging, was het zijn verdienste. Als het misging, zijn schaamte. En als jij iets anders wilde dan hij, was dat geen keuze maar een gebrek aan respect.

Wie zo opgroeit, leert zichzelf van buiten te bekijken, door zijn ogen. Wat jij zelf van iets vond, kwam op de tweede plaats, of nergens.

Niets was af

Een negen en de vraag waarom geen tien. Een prestatie die pas telde als hij hem zag. Een compliment dat eigenlijk over hem ging. Als goedkeuring alleen komt na presteren, leer je dat je waarde iets is wat je steeds opnieuw moet verdienen.

Dat wordt later een stem in je hoofd die klinkt als de jouwe. Maar hij heeft zijn woorden.

Je twijfelt of het wel iets was

Misschien werkte hij hard voor het gezin. Misschien was hij trots op je, op zijn manier. Van buiten zag het er misschien gewoon uit. Van binnen ontbrak er iets waar je pas een naam voor krijgt als je het ergens anders wél ziet.

Juist dat ontbreken is moeilijk te herkennen. Wat er niet was, laat geen sporen die je kunt laten zien. Dat maakt twijfel de normale reactie, geen bewijs dat je overdrijft.

Als dit schuurt

Veel mensen voelen zich schuldig terwijl ze dit lezen. Over je vader praten voelt als hem afvallen. Dat gevoel is zelf een spoor van hoe het was: kritiek op hem was lang niet toegestaan.

Je hoeft niets te besluiten. Je hoeft niemand iets te vertellen. Lezen is genoeg.

Hoe het er nu uit kan zien

Wat je als kind leerde om veilig te zijn, werkt vaak door als je allang volwassen bent. Bij Orani zijn dat vier paden. Misschien herken je er een.

Word je zelf zo?

Dit is de vraag die bijna iedereen stelt die deze pagina leest, en meestal stil. Onderzoek dat kinderen jarenlang volgde, laat zien dat kou en kritiek geen harde mensen maken, maar mensen die aan zichzelf twijfelen. En dat het meeste van wat ouders zijn, niet wordt doorgegeven.

Meer zeg ik er niet over. Het is wat er gevonden is, en wat jij ermee doet is aan jou.

Wat Orani niet doet

Ik geef geen oordeel over je vader. Ik zeg niet of het erg genoeg was. Ik adviseer niet over contact, want daar bestaan geen algemene antwoorden op, alleen het jouwe.

Orani is geen therapie. Merk je dat lezen te veel wordt, dan staat op de pagina Veiligheid waar je direct terechtkunt, en op Gratis hulp bij een moeilijke jeugd welke routes er in Nederland zijn, ook zonder geld.

Waar je kunt beginnen

Je kunt een pad lopen, zonder account, in je eigen tempo. Het pad Als de stem in je hoofd niet van jou is sluit het dichtst aan bij wat hier staat. Weet je niet welk pad, dan wijst de zelfscan er een aan. Die vraagt niets over je vader.

Gratis, anoniem, zonder account.

Is het nu niet veilig, of wordt het te veel? Kijk op de pagina Veiligheid.

Heb je geen geld voor therapie? Hier staan zes routes in Nederland, van gratis tot vergoed.