Opgegroeid met een narcistische moeder

Het woord is van anderen. Wat je meemaakte is van jou.

Is het nu niet veilig, of wordt het te veel? Kijk dan eerst op de pagina Veiligheid.

Misschien herken je dit

Mensen die zo opgroeiden, herkennen vaak een paar van deze zinnen. Lees ze rustig. Er is geen aantal dat iets betekent.

Dit zijn geen criteria. Het zijn zinnen die mensen herkennen, of niet. Wat je herkent, zegt iets over wat jij hebt meegemaakt. Het zegt niets over wie zij is.

Het woord, en waarom het er niet om gaat

Narcistisch is een woord dat je waarschijnlijk niet zelf hebt bedacht. Iemand zei het, of je las het, en het paste op meer dan je verwachtte.

Als diagnose is het zeldzaam, en niemand kan die stellen over iemand die er niet bij zit. Ook een therapeut niet, ook jij niet. Wat mensen met dat woord bedoelen, is meestal een patroon: weinig ruimte voor wat jij voelde, veel voor wat zij voelde. Kritiek die nooit ophield. Jouw leven als onderdeel van het hare.

Dat patroon heeft gevolgen, met of zonder etiket. Daar gaat deze pagina over. Niet over wat zij is, maar over wat het met jou deed.

Wat er gebeurt als je zo opgroeit

Je leerde aanvoelen in plaats van voelen

Als de stemming van je moeder bepaalde hoe de dag ging, werd aanvoelen een overlevingsvaardigheid. Je wist wat er hing voordat er iets gezegd was. Je paste je aan voordat het nodig was.

Wat daarbij inschoot, was het omgekeerde: weten wat jij zelf voelde. Als jouw gevoel steeds te veel, verkeerd of onhandig was, leer je het wegdrukken voordat je het kent. Veel mensen merken pas als volwassene dat ze precies weten hoe iedereen om hen heen zich voelt, en bij zichzelf leeg uitkomen.

Je zorgde voor haar, in plaats van andersom

Misschien letterlijk, als zij verdrietig, boos of ziek was en jij degene was die het opving. Misschien onzichtbaar, door nooit lastig te zijn, nooit iets te vragen, altijd goed te gaan.

Kinderen die zo opgroeien, worden er vaak goed in. Ze zien alles, regelen alles, voelen alles aan. Dat is echt een vaardigheid, en hij heeft een prijs: er was niemand die voor jou zorgde terwijl jij dat leerde.

Jij was een verlengstuk

Jouw cijfers, jouw uiterlijk, jouw keuzes: ze zeiden iets over haar. Als het goed ging, was het haar verdienste. Als het misging, haar schande. En als jij iets anders wilde dan zij, was dat geen keuze maar een aanval.

Wie zo opgroeit, leert zichzelf van buiten te bekijken, door haar ogen. Wat jij zelf van iets vond, kwam op de tweede plaats, of nergens.

Niets was af

Een negen en de vraag waarom geen tien. Een compliment met een maar. Trots die over haar ging, als jij iets goed deed. Als goedkeuring alleen komt onder voorwaarden, leer je dat je waarde iets is wat je steeds opnieuw moet verdienen.

Dat wordt later een stem in je hoofd die klinkt als de jouwe. Maar hij heeft haar woorden.

Je twijfelt of het wel iets was

Er zijn geen blauwe plekken om aan te wijzen. Er waren wel verjaardagen, wel eten, wel een dak. Van buiten zag het er misschien gewoon uit. Van binnen ontbrak er iets waar je pas een naam voor krijgt als je het ergens anders wél ziet.

Juist dat ontbreken is moeilijk te herkennen. Wat er niet was, laat geen sporen die je kunt laten zien. Dat maakt twijfel de normale reactie, geen bewijs dat je overdrijft.

Als dit schuurt

Veel mensen voelen zich schuldig terwijl ze dit lezen. Alsof lezen al een vorm van verraad is. Dat gevoel is zelf een spoor van hoe het was: jouw kant kiezen was lang niet toegestaan.

Je hoeft niets te besluiten. Je hoeft niemand iets te vertellen. Lezen is genoeg.

Hoe het er nu uit kan zien

Wat je als kind leerde om veilig te zijn, werkt vaak door als je allang volwassen bent. Bij Orani zijn dat vier paden. Misschien herken je er een.

Word je zelf zo?

Dit is de vraag die bijna iedereen stelt die deze pagina leest, en meestal stil. Onderzoek dat kinderen jarenlang volgde, laat zien dat kou en kritiek geen harde mensen maken, maar mensen die aan zichzelf twijfelen. En dat het meeste van wat ouders zijn, niet wordt doorgegeven.

Meer zeg ik er niet over. Het is wat er gevonden is, en wat jij ermee doet is aan jou.

Wat Orani niet doet

Ik geef geen oordeel over je moeder. Ik zeg niet of het erg genoeg was. Ik adviseer niet over contact, want daar bestaan geen algemene antwoorden op, alleen het jouwe.

Orani is geen therapie. Merk je dat lezen te veel wordt, dan staat op de pagina Veiligheid waar je direct terechtkunt, en op Gratis hulp bij een moeilijke jeugd welke routes er in Nederland zijn, ook zonder geld.

Waar je kunt beginnen

Je kunt een pad lopen, zonder account, in je eigen tempo. Het pad Als de stem in je hoofd niet van jou is sluit het dichtst aan bij wat hier staat. Weet je niet welk pad, dan wijst de zelfscan er een aan. Die vraagt niets over je moeder.

Gratis, anoniem, zonder account.

Is het nu niet veilig, of wordt het te veel? Kijk op de pagina Veiligheid.

Heb je geen geld voor therapie? Hier staan zes routes in Nederland, van gratis tot vergoed.